Անրակի կոտրվածքը կոտրվածքի տարածված տեսակ է, որը կազմում է մարդու մարմնի բոլոր կոտրվածքների մոտավորապես 2%-ից 5%-ը: Վիրահատությունը ցուցված է զգալի տեղաշարժ, անկայունություն, ուղեկցող բարդություններ կամ բարձր ֆունկցիոնալ պահանջներ ունեցող հիվանդներին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ուսի հոդի չմիացման ռիսկը և վերականգնել ուսի հոդի գործառույթը: Ակնհայտ տեղաշարժով կամ անկայունությամբ կոտրվածքների դեպքում բժիշկները սովորաբար կիրառում են թիթեղային ներքին ֆիքսացիայի վիրահատություն՝ կոտրվածքի լավացումը խթանելու համար: Այնուամենայնիվ, հիվանդների փոքր թվի (մոտ 1%-ից 3%) մոտ վիրահատությունից հետո կարող է թիթեղի կոտրվածք լինել, ինչը ոչ միայն խոչընդոտում է վերականգնմանը, այլև կարող է պահանջել երկրորդ վիրահատություն (ինչպես ցույց է տրված ստորև բերված նկարում):
Այս հոդվածը մանրամասն կանդրադառնա թիթեղների կոտրման պատճառներին և բուժման մեթոդներին, ինչպես նաև կտրամադրի գիտական արձագանքման ռազմավարություններ։
Թիթեղի կոտրման պատճառը
1. Կենսամեխանիկական գործոններ
Անրակը S-աձև է, և միջին մեկ երրորդը կոտրվածքների ամենահակված հատվածն է, ինչպես նաև ամենամեծ մեխանիկական լարվածությունը կրող հատվածը։ Այս հատվածի թիթեղները ենթարկվում են բարձր ծռման և պտտման լարվածության. եթե կոտրվածքի լավացումը հետաձգվում է, թիթեղը կարող է կոտրվել երկարատև հոգնածության պատճառով։
Լարվածության կենտրոնացում. Թիթեղի անբավարար երկարությունը (օրինակ՝ կոտրվածքի ծայրում պտուտակի միայն 2-3 անցքի ծածկումը) կարող է հանգեցնել թիթեղի երկու ծայրերի կոտրմանը կամ պտուտակի թուլացմանը՝ լարվածության կենտրոնացման պատճառով։
Բացի այդ, կոտրված հատվածներում պտուտակով չափազանց ամրացումը կամ պողպատե մետաղալարով կապումը նույնպես կարող է առաջացնել լարվածության չափազանց կենտրոնացում և հետագա թիթեղի կոտրվածք (ինչպես ցույց է տրված ստորև բերված նկարում):
Կենսամեխանիկական փորձերը ցույց են տվել, որ թիթեղների անբավարար բացվածքը և պտուտակների անբավարար ամրացումը թիթեղների կոտրմանը հանգեցնող հիմնական մեխանիկական գործոններն են։
2. Վիրաբուժական տեխնիկական հարցեր
Կլինիկորեն, կոնսերվատիվ բուժման ապաքինման մակարդակն ավելի բարձր է, քան վիրաբուժական բուժմանըը, սակայն կոնսերվատիվ բուժումը հիմնականում կապված է թիթեղի անկանոն միացման ռիսկի հետ: Վիրաբուժական բուժման դեպքում վիրաբուժական մոտեցման ընտրությունը անմիջականորեն ազդում է թիթեղի կայունության վրա, այդ իսկ պատճառով վիրաբուժական կոտրվածքի չմիացման հաճախականությունը մի փոքր ավելի բարձր է, քան կոնսերվատիվ բուժմանըը: Վիրահատության ընտրությունից հետո վիրաբուժական մեթոդը կարևոր նշանակություն ունի:
Սխալ ափսեի ընտրություն.
Երբ օգտագործվում են չամրացվող թիթեղներ (սովորական թիթեղներ), պտուտակները հակված են թուլացման, ինչը կարող է հանգեցնել թիթեղի կոտրմանը: Նման թիթեղները այժմ հազվադեպ են օգտագործվում և հիմնականում հանդիպում են նախկինում ձախողված դեպքերում:
Թիթեղների անբավարար հաստությունը (օրինակ՝ 2.7 մմ թիթեղներ, որոնք օգտագործվում են մկանոտ կամ ճարպակալած հիվանդների մոտ) կարող է չապահովել բավարար հենարան։
Անբավարար պտուտակային ամրացում. Պտուտակների քանակը բավարար չէ (սովորաբար խորհուրդ է տրվում օգտագործել առնվազն 6 պտուտակ), և բոլոր 6 պտուտակները պետք է տեղադրվեն երկկեղևային ամրացման դեպքում. միայն նման պահող ուժը կարող է արդյունավետորեն դիմակայել պտտող ուժին և վերին վերջույթի ձգողականությանը: Հատուկ դեպքերի համար, ինչպիսիք են վատ կոմպլեանսիա կամ ծանր օստեոպորոզ ունեցող հիվանդները, երբեմն անհրաժեշտ է լինում երկկեղևային ամրացում (պտուտակներ, որոնք թափանցում են անրակի առաջային և հետին կեղևային ոսկորի մեջ՝ կայունությունը բարձրացնելու համար):
3. Հիվանդի հետ կապված գործոններ
Թիթեղի վերջնական կոտրման հիմնական պատճառը կոտրվածքի չբուժված ծայրերն են կամ ոսկրի ուշացած միացումը (չմիացումը): Եթե կոտրվածք է առաջանում, թիթեղը ստիպված է ավելի շատ լարվածություն կրել ոսկորի փոխարեն, ինչը, ի վերջո, ժամանակի ընթացքում կհանգեցնի թիթեղի հոգնածության կոտրվածքի: Չմիացմանը ազդող գործոնների շարքում հատկապես կարևոր են հիվանդի հետ կապված գործոնները, այդ թվում՝ ծխելը (նիկոտինը խոչընդոտում է ոսկրի ապաքինմանը), շաքարային դիաբետը, թերսնումը (վիտամին D-ի կամ կալցիումի անբավարարությունը) և օստեոպորոզը (ոսկրի վատ որակը, որը հանգեցնում է պտուտակների հեշտ թուլացմանը): Որոշ դեպքերում վերքի վարակը նույնպես կարող է առաջացնել չմիացում. հետվիրահատական վարակը կարող է հանգեցնել ոսկրի ռեզորբցիայի, ինչը կհանգեցնի թիթեղի հենարանի կորստի և, ի վերջո, կոտրման:
Թիթեղի կոտրվածքի բուժման մեթոդներ
1. Վերանայման վիրահատություն (առաջին գծի բուժում)
Ցուցումներ՝ չբուժված կոտրվածք՝ զուգակցված թիթեղի կոտրվածքի և ֆունկցիայի խանգարման հետ։ Վիրաբուժական նպատակներ՝ վերականգնել անրակային երկարությունը, հասնել կայուն ֆիքսացիայի և խթանել կոտրվածքի կենսաբանական ապաքինումը։
2. Այլընտրանքային բուժումներ
Միջոսկրային եղունգների ֆիքսացիա. Հարմար է ոսկրային վատ որակ ունեցող, բայց թույլ հակապտույտային կարողություն ունեցող հիվանդների համար։
Էքստրակորպորալ հարվածային ալիքային թերապիա (ESWT). կիրառելի է թեթև չմիացման դեպքում, որը կարող է խթանել ոսկրի վերականգնումը։
Ցածր ինտենսիվության իմպուլսային ուլտրաձայնային հետազոտություն (LIPUS). նպաստում է կոտրվածքների լավացմանը, սակայն ունի համեմատաբար դանդաղ թերապևտիկ ազդեցություն։
Եզրակացություն
Թիթեղի կոտրվածքը անրակային կոտրվածքի վիրահատությունից հետո հնարավոր բարդություն է, սակայն դրա ռիսկը կարող է զգալիորեն նվազեցվել վիրաբուժական տեխնիկայի օպտիմալացման, հետվիրահատական խիստ կառավարման և ռացիոնալ վերականգնման միջոցով: Եթե տեղի է ունենում թիթեղի կոտրվածք, ոսկրային պատվաստման հետ համատեղ վերանայված վիրահատությունը ներկայումս ամենաարդյունավետ բուժման մեթոդն է: Հետևաբար, խորհուրդ է տրվում, որ հիվանդները խստորեն հետևեն բժշկական խորհուրդներին և խուսափեն վիրահատությունից հետո վաղաժամ ֆիզիկական վարժություններից:
Հրապարակման ժամանակը. Հունվար-21-2026